ตำรับยาสมุนไพรเสริมภูมิคุ้มกันเป็นที่นิยมมากขึ้นในทุกๆ วัน โดยเฉพาะในช่วงที่มีโควิด 19 ระบาดหนักแบบไม่มีแผ่ว และตรีผลาก็เป็นหนึ่งในยาสมุนไพรที่ได้รับความสนใจเป็นอย่างมาก เพราะคุ้นหูคุ้นตาว่าเป็นหนึ่งในสมุนไพรเสริมภูมิคุ้มกัน แต่ก่อนจะไปหาซื้อมากินนั้น เรามาทำความรู้จักตรีผลาก่อนดีกว่า
ตรีผลา คืออะไร
ตรีผลา หรือภาษาอังกฤษ คือ Triphala เป็นตำรับยาพื้นฐานของการแพทย์อายุรเวทอินเดียที่วงการแพทย์แผนไทยนำมาใช้อย่างแพร่หลายเป็นเวลานับพันปี ตรีผลามีความหมายในชื่อของตัวเอง โดยตรี แปลว่า 3 ส่วนผลา แปลว่า ผลไม้ ดังนั้น ตรีผลาจึงมีความหมายโดยรวมว่าผลไม้ 3 อย่าง อันประกอบไปด้วยสมอพิเภก สมอไทย และมะขามป้อม รวมกันเป็นยาสมุนไพรที่ช่วยดูแลสุขภาพในช่วงหน้าร้อน
ตรีผลา สรรพคุณดีอย่างไร
ตรีผลาเป็นการรวมกันของผลไม้ 3 ชนิด ซึ่งมีสรรพคุณดี ๆ ในตัวเอง ได้แก่
- สมอพิเภก : รสฝาด มีสรรพคุณขับเสมหะในลำคอ ทำให้ชุ่มคอ แก้โรคตา แก้ธาตุกำเริบ บำรุงธาตุ แก้ไข้ แก้ริดสีดวง แก้ท้องร่วง ท้องเดิน และรักษาโรคท้องมาน
- สมอไทย : มีรสขมและร้อน แก้ไข้ ขับเสมหะ แก้ลมป่วง แก้พิษร้อนภายใน และเป็นยาระบาย
- มะขามป้อม : อุดมไปด้วยวิตามินซี แก้อาการท้องเสีย แก้กระหาย แก้หวัด แก้ไอ ช่วยละลายเสมหะ ช่วยขับปัสสาวะ ช่วยรักษาโรคบิด ช่วยรักษาเลือดออกตามไรฟัน เป็นยาระบาย เป็นยาถ่ายพยาธิ
เมื่อนำผลไม้ทั้ง 3 ชนิด มารวมกันเป็นตำรับยาตรีผลา จึงเป็นยาสมุนไพรที่มีประโยชน์อนันต์ ดังนี้
1. ช่วยแก้ไข้ แก้หวัด ขับเสมหะ
2. ช่วยลดความร้อน รักษาสมดุลธาตุทั้ง 4 ในร่างกาย
3. ล้างพิษ โดยเฉพาะในระบบทางเดินอาหาร ระบบเลือด และระบบน้ำเหลือง
4. กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน
5. เป็นยาระบายที่ช่วยให้ถ่ายและช่วยให้หยุดขับถ่ายอย่างรู้จังหวะเวลา เพราะมีสารแทนนินช่วยหยุดการระบาย ไม่ทำให้ร่างกายขับถ่ายจนรู้สึกเพลีย
6. แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อจากอาหารไม่ย่อย หรือมีการอุดตันของอุจจาระหรือปัสสาวะ
7. ช่วยให้ปัสสาวะใสและออกง่าย
8. แก้อาการลิ้นไม่รับรสอาหาร
อย่างไรก็ตาม การกินสมุนไพรให้ปลอดภัย วิธีที่ดีที่สุดคือกินเป็นอาหาร เป็นเครื่องดื่มตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน ซึ่งจะได้ความเข้มข้นของสมุนไพรในปริมาณที่ไม่มากจนเกินไป ร่างกายสามารถขับออกได้ตามกลไกธรรมชาติ แต่ถ้าในกรณีที่ป่วย อยากใช้สมุนไพรรักษาอาการป่วย แนะนำให้ปรึกษากับแพทย์แผนไทย หรือเภสัชกรก่อนทุกครั้ง
ที่มา : กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, สถาบันการแพทย์แผนไทย